19 ม.ค. 2023
Anhedonia ภาวะสิ้นยินดี สัญญาณของภาวะซึมเศร้า ไม่รู้สึกยินดี ยินร้าย กับกิจกรรมที่เคยสร้างสุข อีกต่อไป... "หมอแพท" แนะ! แบบทดสอบ ภาวะโรคซึมเศร้า PHQ-9 ตอบคำถาม 9 ข้อ ประเมินเบื้องต้น ก่อนไปพบแพทย์
จากกรณีน้องเพ้นท์ อายุ 19 ปี ที่ได้โทรเข้ามาปรึกษาดีเจเผือก - ดีเจเติ้ล - ดีเจต้นหอม ในรายการพุธทอล์คพุธโทรเมื่อคืนวันพุธที่ 11 มกราคมที่ผ่านมา เกี่ยวกับปัญหาไม่มีแพชชั่นในการใช้ชีวิต รู้สึกว่า ชีวิตไร้จุดหมาย ไม่ได้อยากตาย แต่ก็ไม่ได้อยากอยู่ต่อโดย “หมอแพท จากเพจหมอตุ๊ด” ได้แนะนำว่า ‘คำว่าไม่มีแพชชั่น คือคนมักจะใช้คำนี้กันเยอะ เราต้องแยกก่อน คำว่าแพชชั่นหมายถึง มีใจ ใฝ่จะทำ... เช่น เรามีแพชชั่นต่อการอ่านหนังสือ ถ้าเราเจอหนังสือที่ไม่สนุกก็เปลี่ยนไปอ่านหนังสือเล่มอื่น แต่สิ่งที่น้องเพ้นท์เล่าให้ฟัง ไม่ใช่น้องไม่มีแพชชั่น แต่น้องมีภาวะ Anhedonia (แอนฮีโดเนีย) หมายถึงภาวะที่เกี่ยวกับกิจกรมที่เคยสร้างความรู้สึกให้เขาไม่รู้สึกยินดียินร้ายกับสิ่งนั้นอีกต่อไป เพราะฉะนั้นเขาจะรู้สึกไม่ได้อยากออกไปทำอะไร แต่ก็ไม่ได้อยากอยู่เฉยๆ เหมือนติดอยู่ตรงกลาง สุดท้ายเลือกที่จะนอนอยู่เฉยๆ ไม่ทำอะไร อะไรจะเกิดขึ้นก็ช่างมันภาวะนี้เป็นสัญญาณและเป็นอาการเริ่มต้นของคนที่มีภาวะซึมเศร้า มันจะดูคล้ายกับภาวะที่ไม่มีแพชชั่น แต่จริงๆแล้วเราไม่ได้คาดหวังอะไรกับแพชชั่นนี้ อันนี้คือสิ่งเดิมๆที่เคยให้ความสุขกับเรามันไม่ก่อความสุขให้เราอีกแล้ว สุดท้ายก็มีความกระวนกระวายอยู่ข้างใน แต่ร่างกายไม่เคลื่อนไหวใดๆ ขอนอนอยู่เฉยๆ พอมันเจอแบบนี้ทุกวัน อะไรๆก็ไม่ได้สร้างความสุข ไม่รู้ว่าอยากทำอะไร แล้วก็คิดวนลูปว่าจะแบบนี้ไปทำไม บางคนถึงขั้นรู้สึกว่าหรือเราจะจบชีวิตไปเลยดีมั้ย? ถ้าคนที่มีความรู้สึกแบบนี้ แนะนำว่าควรไปพบหมอนะ...หลายๆคนที่มีภาวะแบบนี้ แต่ไม่รู้ว่าตัวเองเข้าข่ายเป็นโรคซึมเศร้าหรือเปล่า ถ้าไม่กล้าไปพบจิตแพทย์ แนะนำให้เปิด Google เสิร์จคำว่า PHQ9 ภาษาไทย https://www.rama.mahidol.ac.th/th/depression_risk มันเป็นแบบทดสอบภาวะโรคซึมเศร้าด้วยตัวเอง ถ้าสมมุติรู้สึกว่าอารมณ์เราไม่ปกติเลย ไม่ได้เป็นคนเดิมแบบที่เรารู้สึกโอเค ไม่สามารถพาใจออกจากสิ่งที่เราไม่โอเคได้ นั่นคือสัญญาณที่บอกว่าจะเป็นภาวะซึมเศร้าแล้ว และสาเหตุที่คนเป็นกันภาวะนี้กันเยอะ คือสมัยก่อนกับสมัยปัจจุบันนี้จำนวนคนที่เป็นเท่ากันเลย แต่สมัยก่อนการเข้าถึงมันน้อยมาก ไม่เหมือนสมัยนี้ และสังคมปัจจุบันทำให้เราหาความสุขได้ยากขึ้น เหมือนผลักดันให้เราไปอยู่ในจุดที่ความเศร้าเข้ามาเยือนจริงๆสมาธิกับความสุขมันมีความเกี่ยวข้องกัน ถ้าแบ่งตามสมอง สื่อในปัจจุบันที่เรารับชม รับเสพกัน มันจะมี 2 ประเภท คือเป็นสื่อที่ใช้สมาธินิดเดียว กับสื่อที่ใช้สมาธิยาวๆ แต่ปัจจุบันนี้มันมีสื่อแบบ Ultra Short เช่นการดู TikTok , Short Video หรือ Reel บางทีสมาธิยังไม่ทันก่อเกิดเลย แต่ว่าเราก็เปลี่ยนไปดูอย่างอื่นแล้ว เพราะฉะนั้นสมองจะรู้สึกชิวมากเลย ไม่ต้องมีการสร้างสมาธิ ซึ่งเราใช้เวลา 2 ชั่วโมงดูหน้าจอโดยสมองไม่ได้สร้างสมาธิ และเราก็จะทำอะไรยากขึ้น ดังนั้นก็อาจจะเป็นเหตุผลของการเกิดภาวะซึมเศร้าได้ด้วย แต่ไม่ได้แปลว่าทุกคนจะเป็นแบบนี้ แต่มันก็มีความเสี่ยงส่วนมุมมองของคนรอบข้างที่ให้คำปรึกษา ลองคิดดูว่าที่เขามาปรึกษาเราเพราะเขาอยากให้เราแสดงความเห็นใจ ดังนั้นคำพูดอะไรก็ได้ที่ทำให้เราเห็นใจเขา แต่เราไม่สามารถเข้าใจความทุกข์ของอีกคนหนึ่งได้ เพราะความทุกข์เป็นสมบัติส่วนตัว แต่เราเห็นใจกันได้ เราจะพูดกับเขาด้วยคำพูดไหนก็ได้ และคุยกับเขาด้วยภาษาเพื่อน การแสดงความเห็นใจคือสิ่งที่ดีที่สุด คนที่เป็นโรคซึมเศ้ราเขาไม่จำเป็นให้เราต้องไปช่วยเขา ไปพยุงหรืออุ้มเขา ขอแค่เราอยู่ข้างๆเขาก็พอสุดท้ายอยากจะบอกคนที่มีอารมณ์แบบนี้ว่าอย่าเพิ่งคิดไปเอง อย่าเพิ่งฟุ้งซ่าน แต่อยากให้ลองทำแบบทดสอบด้วยตัวเองดูก่อน และถ้ารู้สึกไม่โอเคจริงๆ ไม่ว่าจะอยู่ในอารมณ์ไหนก็ตาม ลองปรึกษาเพื่อนใกล้ๆตัวดูก่อน ถ้าบางทีคุณได้รับความเห็นใจ คุณอาจจะรู้สึกดีโดยที่ยังไม่ต้องไปปรึกษาใครเลยก็ได้ และถ้าไม่ไหวจริงๆลองไปปรึกษาผู้เชี่ยวชาญดู และสำหรับคนที่มีคนแบบนี้ใกล้ตัว ให้คุยกับเขาด้วยภาษาเพื่อน และแสดงความเห็นใจกับเขา...เรื่องราวทั้งหมดจะเป็นอย่างไร ติดตามชมรายการพุธทอล์คพุธโทร แบบเต็ม ๆ ได้ที่https://youtu.be/Y5w2d7AqOLwและรับชมรายการสดได้ทุกวันพุธ เวลา 21.00 – 23.00 น. ทางรายการวิทยุ EFM94 และ App Atime FungFin
