ประวัติฮาโลวีน (Halloween) เปิดตำนานคืนปล่อยผีและฟักทอง

เมื่อพูดถึง วันฮาโลวีน (Halloween) หลายคนคงนึกถึงคืนวันที่ 31 ตุลาคม ที่เต็มไปด้วยฟักทองแกะสลักหน้าตาน่ากลัว ผู้คนแต่งตัวเป็นผี แม่มด แวมไพร์ และเด็ก ๆ ที่เดินเคาะประตูขอขนมตามบ้าน แต่รู้หรือไม่ว่า เบื้องหลังเทศกาลสุดหลอนที่เราสนุกกันทุกวันนี้ มีประวัติยาวนานกว่า 2,000 ปี!

เพราะในอดีต Halloween ไม่ได้เป็นเพียงเทศกาลแต่งผี แต่มีความเกี่ยวข้องกับความเชื่อเรื่องความตาย วิญญาณ และช่วงเวลาที่โลกของคนเป็นกับโลกของคนตายอาจเชื่อมถึงกัน

แล้วฮาโลวีนเกิดขึ้นได้อย่างไร? ทำไมต้องแต่งตัวเป็นผี? และฟักทองแกะสลักมีความหมายอะไรซ่อนอยู่? วันนี้ Chill ON จะพาทุกคนย้อนเวลาไปไขตำนานคืนปล่อยผีที่เต็มไปด้วยเรื่องราวลึกลับกัน!

ประวัติฮาโลวีน จุดเริ่มต้นจากคืนแห่งวิญญาณ

ต้นกำเนิดสำคัญของวันฮาโลวีนเชื่อมโยงกับเทศกาลโบราณที่มีชื่อว่า Samhain (ซาวิน) ของชาวเคลต์ (Celt) ซึ่งเคยอาศัยอยู่ในพื้นที่ของไอร์แลนด์ สหราชอาณาจักร และบางส่วนของยุโรป

เทศกาลนี้จัดขึ้นในช่วงสิ้นสุดฤดูเก็บเกี่ยวและเริ่มเข้าสู่ฤดูหนาว สำหรับผู้คนในยุคนั้น ฤดูหนาวไม่ได้หมายถึงแค่อากาศหนาวเย็น แต่ยังเป็นช่วงเวลาที่เต็มไปด้วยความมืด ความยากลำบาก และความไม่แน่นอนในการดำรงชีวิต

สิ่งที่ทำให้เทศกาล Samhain มีความลึกลับก็คือความเชื่อที่ว่า คืนวันที่ 31 ตุลาคม เป็นช่วงเวลาที่เส้นแบ่งระหว่างโลกมนุษย์กับโลกวิญญาณบางลง จนเหล่าวิญญาณอาจกลับมาเดินอยู่ท่ามกลางคนเป็นได้อีกครั้ง

ผู้คนจึงมีการจุดกองไฟขนาดใหญ่ ประกอบพิธีกรรม และรวมตัวกันเพื่อรับการเปลี่ยนผ่านของฤดูกาล โดยความเชื่อเกี่ยวกับวิญญาณและสิ่งเหนือธรรมชาติได้กลายเป็นหนึ่งในรากฐานสำคัญของเทศกาลฮาโลวีนในเวลาต่อมา

อย่างไรก็ตาม เรื่องเล่าเกี่ยวกับการกลับมาของวิญญาณเป็นความเชื่อดั้งเดิม ไม่ใช่เหตุการณ์เหนือธรรมชาติที่ได้รับการพิสูจน์ทางวิทยาศาสตร์

Halloween มาจากคำว่าอะไร? ทำไมถึงตรงกับวันที่ 31 ตุลาคม

หลายคนอาจคิดว่า Halloween เป็นชื่อเทศกาลมาตั้งแต่แรก แต่ความจริงแล้วคำนี้มีความเกี่ยวข้องกับธรรมเนียมของศาสนาคริสต์

คำว่า Halloween พัฒนามาจากคำว่า All Hallows' Eve ซึ่งหมายถึงค่ำคืนก่อนวัน All Saints' Day หรือวันสมโภชนักบุญทั้งหลาย ที่ตรงกับวันที่ 1 พฤศจิกายน

นอกจากนี้ วันที่ 2 พฤศจิกายนยังเป็นวัน All Souls' Day ซึ่งเกี่ยวข้องกับการระลึกถึงผู้ล่วงลับในธรรมเนียมคริสต์ศาสนาบางนิกาย

เมื่อประเพณีโบราณของชาวเคลต์และธรรมเนียมทางศาสนาในช่วงเวลาใกล้เคียงกันมีอิทธิพลต่อวัฒนธรรมท้องถิ่น จึงเกิดการผสมผสานของความเชื่อ พิธีกรรม และการเฉลิมฉลองที่ค่อย ๆ พัฒนามาเป็น Halloween ในรูปแบบปัจจุบัน

จึงไม่น่าแปลกใจว่าทำไมเทศกาลฮาโลวีนถึงมีทั้งเรื่องราวของวิญญาณ ความตาย เครื่องแต่งกาย และกิจกรรมสนุกสนานอยู่ในเทศกาลเดียวกัน

ทำไมวันฮาโลวีนต้องแต่งตัวเป็นผี?

ทุกวันนี้การแต่งตัวเป็นผีถือเป็นกิจกรรมยอดฮิตของวันฮาโลวีน แต่ในอดีตการสวมหน้ากากหรือเครื่องแต่งกายแปลกประหลาดมีความเกี่ยวข้องกับความเชื่อเรื่องการป้องกันสิ่งชั่วร้าย

หนึ่งในคำอธิบายที่เล่าสืบต่อกันมาคือ ผู้คนเชื่อว่าการปลอมตัวอาจช่วยให้วิญญาณร้ายแยกไม่ออกว่าใครเป็นมนุษย์ และช่วยหลีกเลี่ยงการถูกคุกคามจากสิ่งเหนือธรรมชาติ

นอกจากนี้ ในไอร์แลนด์และสกอตแลนด์ยังมีธรรมเนียมที่เรียกว่า Guising ซึ่งผู้คนจะสวมชุดปลอมตัวออกไปตามบ้าน พร้อมร้องเพลง เล่านิทาน หรือแสดงความสามารถเพื่อแลกกับอาหารและของขวัญ

เมื่อเวลาผ่านไป การแต่งกายที่เคยเกี่ยวข้องกับความเชื่อและประเพณีจึงพัฒนากลายเป็นกิจกรรมเฉลิมฉลองที่ทุกคนสามารถสนุกได้

ตำนานฟักทอง Jack-o'-Lantern สัญลักษณ์ประจำฮาโลวีน

ถ้าพูดถึงฮาโลวีนแล้วไม่มีฟักทองก็คงรู้สึกเหมือนขาดอะไรไป แต่รู้ไหมว่า ฟักทองแกะสลักหน้าตาน่ากลัวที่เราเห็นกันทุกวันนี้ มีต้นกำเนิดเชื่อมโยงกับนิทานพื้นบ้านของไอร์แลนด์เกี่ยวกับชายที่ชื่อว่า Stingy Jack

ตำนานเล่าว่า Stingy Jack เป็นชายเจ้าเล่ห์ที่ชอบหลอกลวงผู้อื่น และมีเรื่องเล่าว่าเขาสามารถใช้ไหวพริบหลอกปีศาจได้หลายครั้ง จนปีศาจยอมสัญญาว่าจะไม่เอาวิญญาณของเขาไปลงนรก

แต่เมื่อแจ็กเสียชีวิต เขากลับไม่สามารถเข้าสวรรค์ได้ ขณะเดียวกันปีศาจก็ไม่ยอมรับวิญญาณของเขาเข้าสู่นรกตามคำสัญญา

แจ็กจึงต้องกลายเป็นวิญญาณเร่ร่อนอยู่ระหว่างสองโลก โดยมีเพียงถ่านไฟที่ได้รับจากปีศาจไว้ส่องทางในความมืด เขานำถ่านไฟใส่ไว้ในหัวผักที่คว้านเป็นโพรง ก่อนออกเดินทางอย่างไร้จุดหมาย

เรื่องเล่านี้กลายเป็นที่มาหนึ่งของชื่อ Jack-o'-Lantern หรือโคมไฟของแจ็ก

ที่น่าสนใจก็คือ ในอดีตชาวไอร์แลนด์ไม่ได้ใช้ฟักทอง แต่ใช้หัวผักกาดหรือพืชหัวชนิดต่าง ๆ มาแกะสลักเป็นใบหน้าน่ากลัว และวางแสงไฟไว้ด้านใน โดยมีความเชื่อว่าจะช่วยขับไล่วิญญาณร้าย

ต่อมาเมื่อชาวไอริชอพยพไปยังอเมริกา พวกเขาพบว่าฟักทองมีขนาดใหญ่ หาได้ง่าย และแกะสลักสะดวกกว่า จึงเริ่มนำฟักทองมาใช้แทน

จากโคมไฟในตำนานของวิญญาณเร่ร่อน ฟักทองแกะสลักจึงกลายเป็นสัญลักษณ์ประจำเทศกาลฮาโลวีนที่คนทั่วโลกรู้จักในปัจจุบัน

Trick or Treat ประเพณีขอขนมวันฮาโลวีน

กิจกรรมยอดฮิตที่เด็ก ๆ แต่งชุดแฟนซีแล้วเดินเคาะประตูตามบ้านพร้อมพูดว่า “Trick or Treat!” มีรากฐานจากประเพณีเก่าแก่ในยุโรป เช่น การเดินขออาหารเพื่อแลกกับการสวดภาวนาให้ผู้ล่วงลับ และการแต่งกายปลอมตัวเพื่อแสดงความสามารถแลกขนม

ต่อมาธรรมเนียมเหล่านี้พัฒนาเป็นกิจกรรมขอขนมวันฮาโลวีนที่ได้รับความนิยมอย่างแพร่หลาย โดยเฉพาะในสหรัฐอเมริกา

ฮาโลวีน จากคืนปล่อยผีสู่เทศกาลสุดหลอนทั่วโลก

ปัจจุบัน วันฮาโลวีน (Halloween) ไม่ได้เป็นเพียงเทศกาลที่เกี่ยวข้องกับความเชื่อเรื่องวิญญาณอีกต่อไป แต่กลายเป็นช่วงเวลาแห่งความสนุกสนาน ทั้งการแต่งชุดแฟนซี ตกแต่งบ้าน แกะสลักฟักทอง และจัดปาร์ตี้ธีมสยองขวัญ

แม้เวลาจะผ่านไปกว่า 2,000 ปี แต่เรื่องราวของ Halloween ก็ยังคงเต็มไปด้วยเสน่ห์ของตำนานและความลึกลับที่ชวนให้ค้นหา เพราะเบื้องหลังเทศกาลสุดสนุกนี้ ครั้งหนึ่งเคยเป็นคืนที่ผู้คนเชื่อว่า โลกของคนเป็นและโลกของวิญญาณอาจอยู่ใกล้กันมากที่สุด